Terrence (Terry) Real, schrijver van o.a. het boek Wij, geeft regelmatig webinars voor therapeuten. De titel van deze webinar (juli 2026) luidt:
The 5 Losing Strategies Sabotaging Your Clients” Relationships – and How to Work With Each One
In dit artikel beperk ik mij tot het ontstaan en de beschrijving van de 5 strategieën. Mochten er zijn die zich hierin herkennen en begeleiding wensen dan is het natuurlijk mogelijk om een afspraak met mij te maken.
Het hebben van een relatie is altijd risicovol
Allereerst het volgende: het hebben van een relatie is altijd risicovol. Een relatie begint meestal omdat er harmonie met iemand wordt ervaren. Helaas komen er altijd vanzelf ook momenten van disharmonie. Dan is het wel zo belangrijk om daar geen drama van te maken. Als er disharmonie is ontstaan, gaat het erom om weer te werken aan herstel opdat er weer harmonie kan ontstaan. Om dat herstel te bevorderen, is het een voordeel om in je jeugd veilig gehecht te zijn. Dan leer je dat op een natuurlijke wijze. Hoewel het toch ook lastig kan zijn. Ben je onveilig gehecht en dat geldt voor 30 – 40% van de mensen in de Westerse wereld dan wordt het een stuk lastiger. Of je nu veilig of onveilig gehecht bent alles wat er tijdens de ca. eerste 4 jaar vanaf onze conceptie in ons leven gebeurt wordt wel in ons autonome zenuwstelsel, ons onderbewustzijn, opgeslagen.
Wanneer ontstaan onze herinneringen?
We hebben er echter er geen of nauwelijks geen herinneringen aan. Pas als we hebben leren praten, ontstaan onze herinneringen. De polyvagaaltheorie beschrijft dat uitgebreid. Vroeger werd gedacht dat de eerste jaren van ons leven niet zo belangrijk waren. Inmiddels is wetenschappelijk aangetoond dat dit volledig onjuist is. Kijk maar eens naar het YouTube filmpje Silent Face Experiment. Dan kun je zien dat hele jonge kinderen extreem gevoelig zijn voor alles wat er zich in hun directe omgeving af speelt. Je ziet dan ook hoe flexibel een ca. 1 jaar oude baby reageert als het contact met zijn moeder voor maar 2 minuten verbroken wordt en van alles probeert om dat contact te herstellen. Als dat contact en na 2 minuten weer mag zijn, verdwijnt ook direct de paniek van de baby. Gebeurt dat niet en dat patroon herhaalt voortdurend dan spreken we van het gekwetste kind.
Geboren overlevers
Kinderen zijn gelukkig geboren overlevers en leren omgaan met ongewenste situaties en zo ontwikkelt er een aangepaste kind. Die aanpassing zit echter ingebed in ons onderbewustzijn, in o.a. onze amygdala. Dat wil zeggen dat we zonder er over na te denken in situaties die we als bedreigend ervaren onmiddellijk reageren. Het is dan ook ons aangepaste kind dat in een relatie voor de ellende zorgt. Juist omdat onze reactie als aangepast kind volkomen natuurlijk en vanzelfsprekend voelen, is het erg lastig om te accepteren dat dit uiterst irritant voor onze partner kan zijn. Onze prefrontale cortex, waarmee we kunnen nadenken alvorens te reageren, is helaas pas rond ons 23e – 25e levensjaar volledig ontwikkeld. We noemen dat ook wel het volwassen deel van onze hersenen. Dat volwassen deel stelt ons gelukkig wel in staat om, nadat we reactief op het gedrag van een ander hebben gereageerd ons te bezinnen op onze reactie. Dan zijn we in staat ons eventueel te excuseren om daarna de harmonie weer te gaan herstellen. Na voldoende oefening (therapie) kunnen we ook leren voorkomen om rücksichtslos als aangepast kind te reageren. Zeker als we getraumatiseerd zijn, is dat best een hele klus.
De verschillende strategieën van Terrence Real
Inmiddels kennen we 4 verschillende basale reacties op bedreigende situaties; de meest bekende zijn vechten, vluchten of bevriezen. Tegenwoordig kennen we nog een vierde vorm en dat is de tactiek van de “fluisteraar” die echter wel het risico van codependency heeft. Als het gaat om liefdes relaties tussen twee gelijkwaardige partners beschrijft Terrence Real 5 verschillende strategieën of basisreacties die de meesten van ons wel zullen herkennen in situaties van onenigheid met de partner. Het is vaak makkelijker om die van je partner te herkennen dan van jezelf, gelukkig kunnen jullie elkaar daar bij helpen. (Pas alleen wel op om daar dan ruzie over te gaan maken) Realiseer je wel dat jouw basisstrategie voor jou volstrekt terecht en vanzelfsprekend voelt. Hij heeft je vaak geholpen, maar als het een onderdeel is geworden van een patroon van onenigheid met je partner is het middel erger dan de kwaal geworden.
De 5 strategieën zijn de volgende:
1. Gelijk willen hebben. Het is dan belangrijker om te winnen dan in verbinding te blijven
2. Manipulatie. Op directe en/of indirecte wijze het gedrag van je partner willen controleren en/of beïnvloeden.
3. Ongecontroleerde zelfexpressie. Zonder enige vorm van zelfcontrole of zelfbeheersing je helemaal laten gaan.
4. Wraak nemen. Oog om oog en tand om tand.
5. Terugtrekken. Onbereikbaar worden, doodzwijgen, weg gaan, je klein maken.
Wat ik koppels die bij mij komen altijd vraag, is als je het gesprek met elkaar aangaat over wat er schuurt, doe dat dan bij voorkeur ’s morgens rond een uur of 10 met een kop koffie of thee. Doe het bij voorkeur niet ’s avonds en al helemaal niet bij een fles wijn. De ervaring leert helaas dat meestal vrij snel duidelijk wordt wie welke basisstrategie graag hanteert.
Dat vervolgens ook nog te benoemen, werkt meestal als een rode lap op een stier. Het is dan belangrijk om te kunnen stoppen en het gesprek op een beter moment weer op te pakken of ermee naar je therapeut te gaan.
De basisoplossing om een verbroken verbinding met je partner te herstellen, begint met je partner vriendelijk uit te nodigen om tegenover elkaar te gaan zitten, oog contact te maken en daarom vragen als de ander wegkijkt. Vervolgens ,in je eigen woorden zeggen, dat je van de ander houdt en dat het je spijt dat je de ander kennelijk hebt bezeerd. Want dat wil je niet. Vervolgens vragen om elkaars handen vast te gaan houden. Mocht de ander dat nog niet willen, geef en vraag dan de ruimte om het later te doen.
Wanneer professionele hulp inschakelen?
Als de verbinding weer tot stand is gekomen, is er weer ruimte om inhoudelijk met elkaar in gesprek te gaan en te onderzoeken waar de schoen wringt. Een bekend voorbeeld is dat de vrouw angstig is als haar man achter het stuur zit. Dan is vaak de oplossing om gewoon vriendelijk te vragen of hij voor jou zo lang je naast hem zit rustiger/langzamer wil gaan rijden om je angst weg te nemen. Lukt dat niet dan is het verstandig om professionele hulp in te schakelen.
